SİGARA ALIRKEN ‘YOK ARTIK’ DENİLEN ÇALIŞMA

 Tütün ürünlerinin satışında tüm alışkanlıkları kökten değiştirecek radikal bir adım için geri sayım başladı. Sağlık Bakanlığı ve AK Parti Grup Başkanlığı’nın üzerinde son rötuşları yaptığı yasa teklifi taslağıyla, sigara satışında ‘Elektronik Yaş Doğrulama Sistemi’ zorunlu hale getiriliyor. Market ve büfelerdeki mevcut fiziki kimlik kontrolü tamamen rafa kalkarken, yeni dönem beraberinde büyük tartışmaları ve tepkileri de getirdi. Yalova Konuşuyor mikrofonuna konuşan vatandaşlar, kimlik numaralarının büfelere ve marketlere vermenin doğru olmayacağına dikkat çekerek, uygulamanın yanlış olacağını söylediler.

Kişisel Bilgiler Gizli Kalacak

Geliştirilen dijital doğrulama modeli, sigara tedarikinin en yoğun olduğu tüm fiziksel satış noktalarını kapsayacak. Yeni sistemin çalışma mekanizması ise tamamen akıllı telefonlar ve özel yazılımlar üzerinden yürüyecek. Sigara satın almak isteyen tütün tüketicisi, Sağlık Bakanlığı tarafından oluşturulan ve kasalarda yer alan özel QR kodu kendi cep telefonuyla okutacak. Sistem, güvenli bir altyapı üzerinden alıcının T.C. Kimlik Numarası eşleşmesini anlık olarak yapacak ve kişinin 18 yaş sınırını doldurup doldurmadığını tespit edecek. Dijital sorgulama sırasında satıcının ekranında alıcının adı, soyadı veya doğum tarihi gibi kişisel verileri görünmeyecek. Satıcı yalnızca ‘Onaylandı’ ya da ‘Reddedildi’ uyarısını görecek.

Tepkiler Büyüyor

Yasa teklifi detaylarının basına yansımasının ardından hem tüketicilerden hem de esnaftan tepkiler yükselmeye başladı. Satış süreçlerinin uzayacağını savunan küçük esnaf, yoğun saatlerde kasalarda kilitlenmeler yaşanacağından endişeli.

Öte yandan cep telefonu kullanmayan, şarjı biten veya akıllı telefonu bulunmayan vatandaşların tütün ürününe erişimde yaşayacağı mağduriyetler de tartışma konusu oldu. Tüketici dernekleri ise uygulamanın kişisel verilerin takibi ve dijital müdahale boyutuna dikkat çekerek sistemin pratikliğini sorguluyor.

Sağlık Bakanlığı yetkilileri, sistemin temel amacının sahte kimlikle sigara alımını ve 18 yaş altı gençlerin tütüne erişimini sıfıra indirmek olduğunu vurgularken, düzenlemenin yakın zamanda TBMM gündemine taşınması bekleniyor.

Bülent Güler