Sağlık Bakanlığı'ndan Bitki Çaylarına Sıkı Denetim

Yönetmeliğe göre, insan sağlığını koruyucu ve tedavi edici özelliklere sahip tıbbi bitki çayları, Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından bilimsel ve teknolojik açılardan incelenerek ruhsatlandırılacak. Eksiksiz yapılan ruhsat başvuruları en geç 90 gün içinde sonuçlandırılacak. Ruhsat alan her ürün, karekod sistemiyle Ürün Takip Sistemi'ne (ÜTS) kaydedilecek. Böylece bir kutu çayın üretimden ya da ithalattan eczane rafına kadar olan tüm yolculuğu gerçek zamanlı olarak izlenecek.

Vatandaşların en çok kafasını karıştıran "market çayı" ile "tıbbi çay" ayrımı yasal olarak netleşti. Gıda, hoş tat ve normal beslenmeye takviye amacıyla satılan "bitki ve meyve çayları" ile "takviye edici gıdalar" Tarım ve Orman Bakanlığı uhdesinde kalmaya devam edecek. Bu ürünler market, aktar ve benzeri yerlerde satılabilecek. Bakanlık onaylı, standardize edilmiş doz, hazırlama şekli ve özel kullanım uyarıları barındıran "tıbbi bitki çayları" ise sadece eczanelerde satılacak.

İnsan sağlığını doğrudan etkileyen bu ürünleri piyasaya sürecek kişilere ağır kriterler getirildi. Ruhsat alacak gerçek kişilerin lisans mezunu olması, şirketlerin ise yetkili uzman kişi istihdam etmesi zorunlu olacak. Ürünlerin kalitesi ve farmakopeye uygunluğuna dair raporlar; tıp, eczacılık, kimya veya biyoloji mezunu, Türkiye'de meslek icra etme yetkisi olan ve fitoterapi sertifikası ya da ilgili alanda uzmanlığı bulunan kişilerce hazırlanacak.

Bakanlık, doğada aynı isimle anılan her bitkinin aynı tedavi edici etkiyi göstermediği gerçeğinden yola çıkarak standardizasyonu güvenceye aldı. Bir bitkinin "tıbbi" statü kazanması için laboratuvarda türü, alt türü, varyetesi ve kimyasal yapısı (kemotipi) incelenerek uluslararası farmakope kriterlerine uygunluğu aranacak. Eczane laboratuvarlarında kişiye özel (majistral) olarak hazırlanacak tıbbi bitki çaylarının içeriği ve kullanım amaçları, TİTCK tarafından yayımlanacak monograflar ve kılavuzlarla belirlenecek. Eczacılar, bu çayları sadece Bakanlıkça ruhsatlandırılmış tıbbi bitki çaylarından ve farmakope kalitesindeki hammaddelerden hazırlayabilecek. Yeni yönetmelik, Türkiye’nin zengin florasını ve endemik bitkilerini de koruma altına alıyor. Türkiye'ye özgü bitkilerin tıbbi çay yapımında kullanılabilmesi için bilimsel verilerin yanı sıra; sürdürülebilir temin planları, kültüre alma belgeleri ve nesli tehlike altında olan türler için uluslararası CITES sözleşmesine uygunluk beyanı istenecek.

Feride Likos

İnternet Editörü