Marmara’da Orkinosların Tarihi Geri Dönüşü

Marmara Denizi, son günlerde deniz ekosisteminde eşine az rastlanır bir hareketliliğe sahne oluyor. Dev boyutlarıyla bilinen Atlantik mavi yüzgeçli orkinoslar; İstanbul Boğazı, Haliç, Yalova açıkları ve İzmit Körfezi’nde ardı ardına görüntülendi. Uzun yıllardır bölgede görünmeyen bu dev ziyaretçilerin ortaya çıkışı, coastal yaşamda ve balıkçılık camiasında büyük merak uyandırdı.

1913’ün Arşiv Kayıtları Yeniden Canlandı

Uzmanlara göre orkinoslar Marmara’ya yabancı değil; aksine asırlık tarihi göç ve beslenme rotalarını yeniden hatırladılar. Geçmişte Marmara’nın en önemli ev sahiplerinden biri olan bu türün bölgedeki varlığı yeni değil. İstanbul Balıkhanesi’nin 1913-1914 dönemine ait arşiv kayıtları, yalnızca bir sezonda 537 bin kilogramdan fazla orkinos satıldığını belgeliyor. Yüzyıl sonra yaşanan bu hareketlilik, deniz tarihinin hafızasını yeniden gün yüzüne çıkardı.

Sıcaklık Değil, Av Baskısı Getirdi

Deniz biyologları ve uzmanlar, bu görkemli dönüşün yalnızca deniz suyu sıcaklığındaki değişimlerle açıklanamayacağını vurguluyor. Temel etken, Marmara’daki zengin av potansiyeli. Bölgede yoğunlaşan palamut, uskumru ve istavrit sürülerinin peşine takılan orkinoslar, besin zincirini takip ederek iç denizlere kadar sokuldu.

Bu Ziyaret Kalıcı Olacak mı?

Marmara Denizi’nin en görkemli sakinlerinin geri dönüşü heyecan yaratsa da yanıtı aranan en kritik soru geçerliliğini koruyor: Bu sürpriz ziyaret sezonluk bir geçişten mi ibaret, yoksa orkinoslar Marmara’yı yeniden kalıcı yuvaları olarak mı benimsedi? Deniz ekosistemindeki dengelerin korunması ve av baskısının yönetilmesi, mavi devlerin bölgedeki geleceğini belirleyecek anahtar unsur olacak.

Bülent Güler