Umman ve İran, Hürmüz Boğazı'nda deniz ulaşımının yeniden başlaması için görüşüyor

Umman Dışişleri Bakanı Bedr el-Busaidi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, cuma günü gerçekleştirdikleri telefon görüşmesinde bölgedeki son gelişmeleri ve özellikle Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımının durumunu ele aldı.

Bakanlar, deniz ulaşımının serbest ve güvenli şekilde yeniden başlamasını sağlayacak pratik mutabakatlara ulaşılması amacıyla görüşmelerin sürdürülmesinin önemini vurguladı. Taraflar ayrıca bölgesel güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.

Görüşmede, İran ile ABD arasında diyaloğun ve müzakerelerin yeniden başlamasına uygun koşulların oluşturulması da ele alındı. Bu kapsamda tarafların görüşlerinin birbirine yaklaştırılması ve mevcut sorunlara tüm tarafların çıkarlarını gözeten barışçıl çözümler bulunması hedeflendi.

Görüşmeler, Tahran'ın 5 Ağustos'ta Maskat ile Hürmüz Boğazı üzerinden ticari gemilerin geçişine yönelik önerilen bir deniz koridorunun coğrafi koordinatları konusunda mutabakata varıldığını açıklamasının ardından gerçekleşti.

İran Dışişleri Bakanlığı, söz konusu tarihte iki ülkenin önerilen koridorun coğrafi kriterleri konusunda anlaşmaya vardığını, mutabakatın temel unsurlarını içeren ortak bildirinin hazırlanmasının ise son aşamada olduğunu duyurmuştu.

Öte yandan Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği, savaşın başlamasından önceki seviyelere kıyasla halen ciddi ölçüde düşük seyrediyor. Bölgede gemileri hedef alan saldırıların ve güvenlik risklerinin devam etmesi, deniz taşımacılığı üzerindeki baskıyı artırıyor.

İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Birimi verilerine dayandırılan raporlara göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi trafiği savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yüzde 90 altında bulunuyor. Birim, ağustos ayının ortasında yayımladığı verilerde, bir haftalık dönemde gemi trafiğinin savaş öncesi ortalamanın yalnızca yüzde 17'sine ulaştığını, önceki hafta ise bu oranın yüzde 4'e kadar gerilediğini bildirmişti.

ABD ile İran, haziran ayında geçici bir mutabakata varmış; anlaşma kapsamında askeri operasyonların durdurulmasına ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinin yeniden başlatılmasına yönelik düzenlemelerin yanı sıra daha kapsamlı bir anlaşma için müzakere süreci öngörülmüştü.

Ancak mutabakat, maddelerin uygulanması ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz ulaşımının geleceğine ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle daha sonra sekteye uğradı. Washington temmuz ayında anlaşmanın sona erdiğini açıklarken, Tahran ise mutabakatı askıya aldığını duyurdu.

Hürmüz Boğazı, küresel ticaret ve enerji arzı açısından stratejik öneme sahip. Bu nedenle boğazda deniz güvenliğinin ve serbest geçişin yeniden sağlanması, bölgesel ve uluslararası müzakerelerin öne çıkan başlıkları arasında yer alıyor.

Safa Alasaad

Muhabir