Gözden Kaçırmayın

Ölümcül İçecek Faciasında Acı TabloÖlümcül İçecek Faciasında Acı Tablo

Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan Gıda Sektöründe Radikal Temizlik

Türkiye genelinde tüketici sağlığını ve hassasiyetlerini korumak amacıyla uzun süredir beklenen adım Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından atıldı. Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği” ile birlikte gıda sektöründe yepyeni bir dönem resmen başladı. Alınan bu tarihi kararla, özellikle son yıllarda dünya genelinde tartışma yaratan böcek kaynaklı içerikler ile domuzdan elde edilen bileşenleri taşıyan hiçbir yeni nesil gıdanın Türkiye’de üretilmesine, satılmasına veya onay almasına kesinlikle izin verilmeyeceği ilan edildi. Başta Yalova olmak üzere Marmara Bölgesi'nin kritik gıda tedarik zincirleri ve Türkiye'nin dört bir yanındaki tüm üreticiler, kamu otoritesinin belirlediği bu katı kırmızı çizgilere artık harfiyen uymak zorunda kalacak.

31 Aralık 2025 Miladı ve 'Yeni Gıda' Kriterleri Neleri Kapsıyor?

Devletin resmi ve bilimsel otoritesi tarafından hazırlanan yönetmelikte en çok dikkat çeken ayrıntı, 31 Aralık 2025 tarihi olarak belirlendi. Bu kritik tarihten önce Türkiye’de ticari olarak piyasaya sunulmayan veya halk arasında yaygın tüketimi bulunmayan tüm yiyecek ve içecekler artık yeni gıda kategorisinde değerlendirilerek çok özel bir inceleme süzgecinden geçirilecek. Gelişen teknolojiyle birlikte insan hayatına girmeye çalışan hücre ve doku kültürüyle laboratuvar ortamında üretilen yapay et ürünleri, alg, mantar veya mikroorganizmalardan elde edilen alternatif gıdalar ile nanoteknoloji kullanılarak geliştirilen moleküler içerikler bu kapsama giriyor. Ayrıca, daha önce yalnızca takviye edici gıda olarak kullanılan bazı maddelerin normal yiyeceklere eklenmiş halleri de aynı sıkı denetime tabi tutulacak. Hali hazırda farklı mevzuatlarla zaten çok sıkı denetlenen genetiği değiştirilmiş organizmalar (GDO), gıda enzimleri ve mevcut katkı maddeleri ise bu yönetmeliğin dışında tutularak kendi özel yasalarıyla denetlenmeye devam edecek.

İzin Almak İçin Aşılması Gereken 3 Zorlu Kriter

Yalova'daki yerel girişimcilerden ulusal gıda devlerine kadar, Türkiye’de satış izni almak isteyen tüm yeni nesil ürün sahiplerinin geçmesi gereken bilimsel barajlar son derece yüksek tutuldu. Bakanlığın belirlediği şeffaf kurallara göre, bir ürünün piyasaya sürülebilmesi için insan sağlığı açısından hiçbir risk taşımadığının bağımsız otoritelerce bilimsel olarak kanıtlanması gerekiyor. Bununla birlikte, söz konusu ürünün tüketiciyi hiçbir şekilde yanıltıcı bir nitelik taşımaması ve besin değerinin yerini aldığı geleneksel ürünlerden kesinlikle daha düşük olmaması şart koşuluyor. Böcek ve domuz kaynaklı içerik taşıyan ürünler ise söz konusu şartlara dahi bakılmaksızın doğrudan reddedilecek ve izinli ürünler listesinin tamamen dışında tutulacak.

Şirketlere Yüklenen Ağır Sorumluluklar ve 9 Aylık Bilimsel İnceleme

Halk sağlığını ve güvenilir gıdaya erişimi merkeze alan bu yönetmelik, üretici ve ithalatçı firmalara hayati yasal yükümlülükler getiriyor. Artık şirketler, piyasaya sürmek istedikleri herhangi bir ürünün yeni gıda mevzuatına girip girmediğini önceden tespit etmekle mükellef sayılacak. Uygulama aşamasında kararsız kalınan durumlarda ise doğrudan Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’ne resmi başvuru yapılması zorunlu hale getirildi. Devletin uzman kadrolarına sunulan resmi başvuru dosyaları ilk etapta 45 iş günü içinde ön incelemeye alınacak.

Bu ön değerlendirmeyi başarıyla geçen ürünler, alanında liyakat sahibi uzman akademisyenler ve yetkililerden oluşan bağımsız Bilimsel Komisyon’a sevk edilecek. İlgili komisyon, halk sağlığı açısından en ufak bir risk olup olmadığını tespit etmek amacıyla ürünleri tam 9 ay boyunca ileri düzey laboratuvar incelemeleri ve teorik analizlerle detaylı bir şekilde masaya yatıracak. Yeni nesil bir ürünün Türkiye pazarında satışa sunulabilmesinin tek yolu, bu uzun bilimsel maratonun sonunda hazırlanacak kusursuz bir güvenlik raporundan geçecek.


Tunç Tanrıverdi